Google Search Console lezen: zo zie je wat AI met je verkeer doet
Je logt in op Google Analytics en ziet het aantal bezoekers uit zoekmachines dalen. Geen waarschuwing, geen duidelijke reden, gewoon een grafiek die naar beneden loopt. De eerste gedachte: iets is stuk. De tweede gedachte: het komt door AI.
Die tweede gedachte klopt vaak, maar niet altijd. Het verschil zie je niet in Analytics, maar in Google Search Console, de gratis tool van Google die precies laat zien hoe vaak je website in de zoekresultaten verscheen en hoe vaak erop geklikt is. Juist daar zit het signaal van AI Overviews en AI Mode verborgen: je wordt nog net zo vaak getoond, maar mensen klikken minder vaak door, omdat ze hun antwoord al op Google zelf krijgen.
In deze handleiding lees je hoe je de drie rapporten bekijkt die er voor een ondernemer toe doen: prestaties, pagina's en zoekopdrachten. Inclusief hoe je een AI-effect herkent, hoe je het onderscheidt van een gewone technische dip en wat je er vervolgens mee doet. Reken op een kwartier per maand.
In het kort
- Google Search Console is gratis en kost een kwartier per maand. Het is de enige plek waar je ziet wat er vóór de klik gebeurt.
- De drie rapporten die je maandelijks bekijkt: prestaties (het totaalplaatje), pagina's (welke pagina's winnen of verliezen) en zoekopdrachten (op welke woorden je gevonden wordt).
- Het klassieke AI-signaal: vertoningen blijven stabiel of stijgen, maar het aantal klikken en de CTR dalen. Je wordt gezien, maar er wordt minder op je geklikt.
- Check altijd eerst of het écht AI is: vergelijk periodes van 28 dagen, kijk per pagina en per zoekwoord, en sluit technische problemen en seizoensinvloeden uit.
- Je kunt de klikdaling niet altijd terugdraaien, maar wel bepalen welk verkeer je behoudt: merkzoekopdrachten, zoekopdrachten met koopintentie en informatie die niet in één alinea samen te vatten is.
Waarom je dit in Search Console kijkt en niet in Analytics
Google Analytics meet wat er op je website gebeurt. Wie er kwam, waar die vandaan kwam, hoe lang die bleef. Handig, maar tegen de tijd dat Analytics een daling laat zien, is het verlies al geleden. Je kijkt naar de gevolgen, niet naar de oorzaak.
Search Console kijkt één stap eerder. De tool registreert elke keer dat jouw site in een Google-zoekresultaat verscheen, dat is een vertoning, en elke keer dat iemand erop klikte. Uit die twee getallen rolt de CTR, de click-through rate: het percentage vertoningen dat een klik oplevert. Bij 100 vertoningen en 5 klikken is je CTR 5 procent.
En precies in die verhouding zit het AI-effect. Sinds Google AI Overviews bovenaan steeds meer zoekresultaten toont, krijgen steeds meer zoekers hun antwoord zonder op een link te klikken. Je vertoningen blijven op peil, want je staat nog steeds bovenaan. Maar de klikken lopen terug. Zonder Search Console zie je alleen dat laatste getal en trek je de verkeerde conclusie.
Zo richt je je maandelijkse kwartier in
Dit is de vaste routine. Eén keer per maand, ongeveer een kwartier. De volgorde is bewust: eerst het totaal, dan de pagina's, dan de woorden. Zo voorkom je dat je uren kwijt bent aan zoekopdrachten die er niet toe doen.
De maandelijkse routine in vijf stappen
Stap 1: open het rapport Prestaties en vergelijk periodes
Log in op search.google.com/search-console, kies je website en open links in het menu het rapport Prestaties. Klik bovenaan op het datumbereik, kies Vergelijken en zet de laatste 28 dagen naast dezelfde periode drie of twaalf maanden eerder. Zet alle vier de vakjes boven de grafiek aan: klikken, vertoningen, CTR en gemiddelde positie.
Stap 2: herken het AI-signaal in de grafiek
Kijk eerst naar de lijn van de vertoningen. Is die stabiel of licht stijgend, terwijl de klikken en de CTR dalen? Dan is er geen technisch probleem en geen rankingverlies: je staat er nog, maar er wordt minder op je geklikt. Dat is het patroon dat je sinds AI Overviews bij veel informatieve websites ziet. Dalen vertoningen én klikken samen, dan zit het probleem in je zichtbaarheid zelf en moet je verder zoeken.
Stap 3: zoom in op pagina's
Scroll onder de grafiek naar het tabblad Pagina's en sorteer op het verschil in klikken tussen de twee periodes. Nu zie je welke pagina's het verlies veroorzaken. Meestal is het geen algemene daling maar een handvol informatieve pagina's: blogs, uitleg en handleidingen. Precies het soort content waar Google nu zelf een antwoord op geeft.
Stap 4: bekijk de zoekopdrachten achter de daling
Open het tabblad Zoekopdrachten en gebruik het filter om op één van de verliezende pagina's te filteren. Let op informatieve zoekopdrachten, vragen als hoe, wat en waarom. Daar zit de klikdaling bijna altijd. Merkzoekopdrachten, dus zoekopdrachten op je bedrijfsnaam, en zoekopdrachten met koopintentie zoals prijs, kosten of offerte, dalen veel minder snel of helemaal niet.
Stap 5: leg vast wat je ziet
Schrijf per maand drie getallen op: totale klikken, totale vertoningen en gemiddelde CTR. Daarnaast één zin: welke pagina's zijn gedaald en waren het informatieve zoekopdrachten? Na drie maanden heb je een trend in plaats van een momentopname, en weet je of de daling doorzet of stabiliseert.
Is het AI, of is het iets anders?
Niet elke dip is een AI-dip. Voordat je conclusies trekt, sluit je drie andere verklaringen uit. Dat is vijf minuten extra werk en voorkomt dat je het verkeerde probleem gaat oplossen.
Een technisch probleem zie je aan vertoningen die plotseling instorten, vaak scherp op één datum. Denk aan pagina's die per ongeluk op noindex zijn gezet of een update die fout ging. Seizoensinvloeden herken je door te vergelijken met dezelfde periode vorig jaar in plaats van met vorige maand: een dakkapelbedrijf dat in januari minder klikken heeft dan in mei heeft geen AI-probleem maar een kalender.
Het AI-effect heeft een eigen handtekening: vertoningen stabiel of stijgend, CTR dalend, en het verlies geconcentreerd op informatieve pagina's en vraag-achtige zoekwoorden. Zie je dat patroon over meerdere pagina's tegelijk, dan is de kans groot dat zoekers hun antwoord steeds vaker krijgen in AI Overviews of in AI Mode, zonder jouw site nog te bezoeken.
Belangrijk om nuchter te blijven: een deel van dat verdwenen verkeer had je sowieso weinig opgeleverd. Iemand die alleen wilde weten wat een begrip betekent, was waarschijnlijk geen klant geworden. De vraag is niet hoe je al die klikken terugkrijgt, maar welke klikken er echt toe deden.
Wat doe je ermee als het wél AI is
Het eerste antwoord is ongemakkelijk maar eerlijk: voor een deel van de informatieve zoekopdrachten is de klik simpelweg weg en krijg je die niet terug. Geen schrijfstijl en geen schema-opmaak verandert daar iets aan als Google het antwoord zelf al geeft.
Wat wel werkt, is je aandacht verleggen naar het verkeer dat blijft. Dat zijn grofweg drie categorieën. Zoekopdrachten op je merknaam, want wie op jou zoekt wil bij jou uitkomen. Zoekopdrachten met koopintentie, dus woorden als kosten, aanbieding of specialist in de buurt, want daar wil de zoeker iets doen en niet alleen iets weten. En onderwerpen die niet in één alinea samen te vatten zijn: prijzen, vergelijkingen, lokale informatie, eigen ervaringen en data die alleen jij hebt.
Daarnaast loont het om vindbaar te zijn ín die AI-antwoorden zelf, zodat jouw bedrijf genoemd wordt als iemand ChatGPT of Google om advies vraagt. Dat vak heet GEO, generative engine optimization, en het begint met dezelfde basis als goede SEO. In Wat is GEO en waarom je er nu al mee bezig moet lees je hoe dat werkt.
Praktisch betekent dit voor je maandroutine: kijk niet alleen naar de daling, maar naar wat stabiel blijft. Die stabiele zoekopdrachten en pagina's zijn je basis. Daar investeer je in.
Veelgestelde vragen
Is Google Search Console gratis?
Ja, Google Search Console is helemaal gratis. Je hebt een Google-account nodig en je moet eenmalig bewijzen dat de website van jou is, bijvoorbeeld via je domeinprovider of een klein stukje code op je site. Dat is binnen een halfuur geregeld, vaak sneller.
Hoe actueel zijn de gegevens in Search Console?
Google bouwt de data met vertraging op, meestal twee tot drie dagen. Kijk daarom nooit naar de allerlaatste dagen in de grafiek, die zijn onvolledig. Voor een maandvergelijking pak je bijvoorbeeld op de 10e van de maand de volledige vorige maand.
Wat is een goede CTR?
Een goede CTR hangt af van je positie en het soort zoekopdracht. Voor een eerste positie is 5 tot 10 procent heel gebruikelijk, voor informatieve blogs vaak lager. Vergelijk jezelf daarom niet met een gemiddelde uit een lijstje op internet maar met je eigen cijfers van vorig kwartaal en vorig jaar.
Mijn vertoningen dalen ook. Betekent dat dat ik slechter gevonden word?
Nee, dat hoeft niet. De daling in klikken komt meestal niet doordat je lager staat maar doordat mensen hun antwoord al op Google krijgen. Je rankings zijn dan onveranderd, alleen de klik-verhouding is verschoven. Dat zie je aan de combinatie van stabiele vertoningen en een dalende CTR.
Hoe ver terug kan ik kijken in Search Console?
Search Console bewaart gegevens tot zestien maanden terug. Dat is genoeg voor een vergelijking met vorig jaar, maar als je langere trends wilt bewaren, exporteer dan elk kwartaal de cijfers naar een spreadsheet. Kost twee minuten en je bouwt een eigen archief op.
Heb ik een betaalde SEO-tool nodig naast Search Console?
Nee. Voor de meeste kleine bedrijven is Search Console samen met een gratis Analytics-account voldoende. Betaalde tools worden pas zinvol als je structureel aan SEO of GEO werkt en concurrenten wilt volgen. Begin met de gratis basis, die is verrassend compleet.
