Je AI-zichtbaarheid meten met gratis middelen
Je klanten vragen steeds vaker aan ChatGPT wie een goede aannemer in Groningen is, welke boekhouder bij een webshop past of waar je in Utrecht terechtkunt voor een renovatie. Logisch dat je wilt weten: komt mijn bedrijf daarin voor? Er zijn tools voor, maar die kosten al snel honderden euro's per maand. Het goede nieuws: je kunt je AI-zichtbaarheid prima zelf meten, met niets dan een browser, een spreadsheet en een vast halfuur per maand.
Dit artikel legt uit hoe je dat aanpakt. Welke prompts je kiest, waarom de antwoorden elke keer anders zijn en hoe je daar toch een betrouwbare trend uit haalt.
In het kort
- AI verandert hoe mensen bedrijven vinden: ze vragen het direct aan ChatGPT, Gemini, Perplexity of Copilot in plaats van een lijstje zoekresultaten te bekijken.
- Zelf meten kan gratis: maak een vaste lijst van 10 tot 20 prompts, voer die maandelijks uit in vier AI-diensten en noteer in een spreadsheet of je genoemd wordt.
- Antwoorden verschillen per keer, dus een enkele meting zegt weinig. De trend over drie tot zes maanden is wat telt.
- Kosten: een uur voorbereiding en ongeveer een halfuur per maand aan tijd. Geen budget nodig.
- Wil je niet meten maar vooral hoger komen? Lees dan verder in onze gids over GEO.
Waarom je dit uberhaupt zou willen meten
Steeds meer mensen gebruiken een AI-assistent als eerste stap in hun zoektocht. In plaats van tien blauwe links krijgen ze een antwoord waarin een paar bedrijven of bronnen bij naam worden genoemd. Als jij niet in dat antwoord voorkomt, bestaat je bedrijf voor die zoeker simpelweg niet.
Dat maakt zichtbaarheid in AI-antwoorden een nieuwe vorm van vindbaarheid. De techniek om daarin beter naar voren te komen heet GEO, generative engine optimization, en daar gaat onze gids over GEO uitgebreid op in. Maar voordat je daar tijd in steekt, wil je weten waar je nu staat. Zonder meten is optimaliseren gokwerk.
De betaalde tools die dit voor je doen zijn op dit moment vooral gebouwd voor bureaus en grotere bedrijven. Voor een eenmanszaak of klein mkb-bedrijf is handmatig meten eerlijker gezegd gewoon de slimme keuze: het kost weinig tijd en je leert er meer van dan van een dashboard.
Waarom de antwoorden elke keer anders zijn
Voordat je begint is het goed om te weten waarom AI-diensten geen vaste ranglijst hebben zoals Google. Vraag je ChatGPT twee keer dezelfde vraag, dan krijg je vaak twee verschillende antwoorden, met andere namen in een andere volgorde.
Dat komt door drie dingen. Ten eerste zijn de modellen bewust een beetje willekeurig gebouwd: ze kiezen telkens uit meerdere passende antwoorden. Ten tweede gebruiken sommige diensten live zoekresultaten, en die veranderen voortdurend. Perplexity en Copilot halen hun antwoorden deels uit actuele webpagina's, dus een nieuwe blogpost van een concurrent kan het antwoord van morgen beinvloeden. Ten derde verschilt het antwoord per gesprek: als je eerder in dezelfde chat over je eigen bedrijf hebt gepraat, kent de AI die context en noemt hij je eerder.
Gevolg: een enkele meting op een enkele dag is ruis. Pas als je maandelijks meet, met schone gesprekken en vaste prompts, zie je over een paar maanden een echte trend. Dat is ook precies hoe je dit praktisch aanpakt.
De handmatige meetmethode in vijf stappen
Stel een vaste lijst van 10 tot 20 prompts samen
Schrijf de vragen op die een echte klant zou stellen, in gewone taal. Denk aan 'wie is een goede boekhouder voor zzp'ers in Eindhoven' of 'welke webshop verkoopt duurzame werkkleding'. Mix koopgerichte vragen met vergelijkende vragen ('X of Y, wat is beter voor een klein bedrijf'). Noteer ze exact zo in je spreadsheet en verander ze daarna nooit meer, anders vergelijk je appels met peren.
Test maandelijks in vier diensten
Voer je lijst elke maand op ongeveer dezelfde datum uit in ChatGPT, Gemini, Perplexity en Copilot. Alle vier hebben een gratis versie die hiervoor volstaat. Gebruik per dienst een nieuw, leeg gesprek en log indien mogelijk uit of gebruik een incognitovenster, zodat je eerdere gesprekken het antwoord niet kleuren.
Houd de scores bij in een spreadsheet
Maak kolommen voor de datum, de prompt, de dienst en drie simpele scores: word ik genoemd (ja of nee), wordt mijn website als bron aangehaald (ja of nee) en welke concurrenten worden genoemd. Een citatie, dus een klikbare verwijzing naar jouw site, is meer waard dan een losse naamsvermelding, dus houd die twee apart.
Geef elke prompt een puntenscore
Houd het simpel: niet genoemd is 0 punten, genoemd is 1 punt, genoemd met bronvermelding is 2 punten. Tel per maand per dienst de punten op. Zo krijg je een getal dat je over de maanden kunt vergelijken, zonder ingewikkelde statistiek.
Evalueer pas na drie maanden
Omdat de antwoorden per keer verschillen, zegt een eenmalige uitschieter niets. Kijk na drie tot zes maanden of je gemiddelde score stijgt, daalt of gelijk blijft. Pas dan trek je conclusies en pas je je content of je vermeldingen op andere sites aan.
| Dienst | Gratis versie | Haalt live info van het web | Toont bronvermeldingen | Let op |
|---|---|---|---|---|
| ChatGPT | Ja | Beperkt, afhankelijk van model en instelling | Soms, als er gezocht is | Nieuw gesprek starten per promptserie |
| Gemini | Ja | Ja, via Google Zoeken | Vaak | Uitloggen of incognito voor een neutraal antwoord |
| Perplexity | Ja | Ja, altijd | Ja, altijd klikbare bronnen | Beste dienst om citaties te controleren |
| Copilot | Ja | Ja, via Bing | Vaak | Antwoord kan per dag sterk wisselen door live zoekresultaten |
Zo zie je een trend in wisselende antwoorden
De truc is om niet naar losse antwoorden te kijken maar naar patronen. Als je in maart op 4 van de 20 prompts genoemd wordt, in april op 5 en in mei op 6, dan is dat geen spectaculaire groei maar wel een consistente stijging. Daar kun je op sturen.
Het helpt om per prompt niet alleen ja of nee te noteren, maar ook wie er wel wordt genoemd. Zie je dat dezelfde twee concurrenten elke maand opduiken, dan weet je wie je moet bestuderen: welke pagina's hebben zij, waar worden zij op andere sites vermeld, welke reviews hebben ze? Dat is vaak leerzamer dan je eigen score.
En wees nuchter over schommelingen. Een dienst die je deze maand overslaat en volgende maand wel noemt, zonder dat je iets hebt veranderd, is gewoon de ingebouwde willekeur van het model. Daarom meet je maandelijks en oordeel je pas over een langere periode.
Zo houd je de meting eerlijk en vergelijkbaar
Deze methode werkt alleen als je elke maand dezelfde meetomstandigheden creëert. Dat betekent concreet: dezelfde prompts, ongeveer dezelfde datum, schone gesprekken zonder eerdere context en alle vier de diensten in dezelfde sessie van ongeveer een halfuur.
Verwacht geen precisie zoals bij een positiechecker in Google. Je meet hier of je in beeld bent, geen exacte positie. De uitkomst is een indicatie van je zichtbaarheid, goed genoeg om te bepalen of je GEO-inspanningen effect hebben.
- Aantal prompts
- 10 tot 20, vast en ongewijzigd
- Frequentie
- Maandelijks, op een vaste datum
- Diensten
- ChatGPT, Gemini, Perplexity en Copilot, gratis versies
- Scoring
- 0 punten niet genoemd, 1 punt genoemd, 2 punten genoemd met bron
- Tijdsinvestering
- Een uur opzetten, circa een halfuur per maand
- Kosten
- 0 euro
Eerlijk oordeel: zelf doen of uitbesteden
Voor bijna elke zzp'er en mkb'er is dit zelf doen. De methode hierboven kost je een uur om op te zetten en een halfuur per maand om bij te houden, en de gratis versies van de vier diensten zijn daarvoor voldoende. Betaalde monitoringtools zijn nu vooral zinvol als je meerdere merken beheert, in meerdere talen of landen actief bent of wekelijks in plaats van maandelijks wilt meten. Voor een lokaal bedrijf of een webshop met een Nederlandse doelgroep is dat overkill.
Waar uitbesteden wel zinnig kan zijn: als uit je metingen blijkt dat je structureel onzichtbaar bent en je zelf geen tijd of kennis hebt om je content en je vermeldingen op het web aan te pakken. Dan betaal je niet voor het meten maar voor het verbeteren. Meet eerst drie maanden zelf, dan weet je of dat uberhaupt aan de orde is.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik mijn AI-zichtbaarheid meten?
Maandelijks is voor de meeste kleine bedrijven precies goed. Vaker meten levert vooral ruis op, omdat de antwoorden van AI-diensten sowieso per keer verschillen. Pas na drie tot zes maanden zie je een betrouwbare trend.
Welke AI-diensten moet ik minimaal testen?
ChatGPT en Gemini zijn het minste, want die worden in Nederland het meest gebruikt. Perplexity is waardevol omdat die altijd bronnen toont, zodat je kunt zien of jouw site als citatie wordt meegenomen. Copilot erbij nemen kost nauwelijks extra tijd.
Wat als ChatGPT mijn bedrijf noemt maar met verkeerde informatie?
Dat komt vaker voor dan je denkt, bijvoorbeeld een oud adres of een dienst die je niet meer aanbiedt. Het betekent dat de informatie over je bedrijf op het web onduidelijk of verouderd is. Werk je eigen site, je Google-bedrijfsprofiel en vermeldingen op andere sites bij, en meet over een paar maanden of het antwoord is meeveranderd.
Zijn betaalde AI-monitoringtools hun geld waard voor een klein bedrijf?
Meestal nog niet. Ze kosten al snel honderden euro's per maand en zijn gebouwd voor bureaus en grotere merken. Met een spreadsheet en een halfuur per maand kom je als zelfstandige of klein mkb-bedrijf een heel eind. Pas als je wekelijks, in meerdere landen of voor meerdere merken wilt meten, wordt zo'n tool interessant.
Wat is het verschil tussen genoemd worden en geciteerd worden?
Bij een naamsvermelding noemt de AI je bedrijf in de tekst. Bij een citatie verwijst de AI ook daadwerkelijk naar jouw website als bron. Een citatie is meer waard: de lezer kan doorklikken en de AI beschouwt je site blijkbaar als een betrouwbare bron. Houd beide apart bij in je spreadsheet.
